Ubwoba n'iki? Abahanga mu mitekerereze babuvugaho iki?

Ubwoba
Ni kimwe mu byiyumvo umuntu wese agira mu buzima bwe bwa buri munsi. Iyo duhura n’ikintu kiduteye impungenge cyangwa dutekereza ko gishobora kuduhungabanya, tugira ubwoba. Ubwoba ni igisubizo cy’umubiri n’ubwonko ku bintu umuntu afata nk’akaga cyangwa icyago. Nubwo ari igisanzwe kandi gifite umumaro mu kurinda umuntu ibyago, iyo bubaye bwinshi bushobora kugira ingaruka mbi ku buzima bw’umuntu, haba ku mutwe cyangwa ku mubiri.
Abashakashatsi mu by’imitekerereze bagerageje gusobanura ubwoba mu buryo butandukanye:
1. Sigmund Freud, umuhanga mu mitekerereze y’abantu, yavuze ko ubwoba ari igisubizo cy’umutima n’ubwonko ku byo umuntu atumva neza cyangwa abona ko biteye inkeke. Yongeyeho ko bushobora kuva mu byo umuntu yanyuzemo kera cyangwa mu bitekerezo byihishe mu mubwonko.

2. Charles Darwin we yavuze ko ubwoba ari uburyo karemano ibinyabuzima byose bigira ibyiyumviro kugira ngo byirinde ibyago, nk’uko inyamaswa zihunga igihe zibona impunzi cyangwa intare.


3. Carl Jung yasobanuye ko ubwoba rimwe na rimwe buturuka ku byo umuntu yize cyangwa yibitsemo kuva kera, ku buryo bumukurikirana mu buzima bwe bwose.


IMPAMVU RUSANGE ZITERA UBWOBA BUKABIJE


Ubwoba ni kimwe mu byiyumvo umuntu wese ashobora kugira bitewe n’impamvu zitandukanye, zishingiye ku byo anyuramo cyangwa ku buryo ateye mu mutima. Abahanga mu mitekerereze bavuga ko hari ibintu byinshi bitera umuntu kugira ubwoba, ariko muri byo, hari impamvu eshanu zigaragara cyane.

1. ibyo umuntu yabayemo kera,
ari byo bita ubunararibonye bubi. Umuntu ushobora kuba yarahuye n’impanuka, yaribwe cyangwa yagize ibyago bikomeye, ashobora gukomeza kugira ubwoba bwo kongera guhura n’ibyo bihe. Ibyo byamuhaye ishusho mbi y’ibyabaye, bigatuma yumva atuje.




2. kubura icyizere mu buzima.
Iyo umuntu yumva atizeye ubushobozi bwe cyangwa abona ko adashobora kugera ku byo yifuza, ahorana ubwoba bwo kunanirwa, gutakaza icyubahiro cyangwa kubura amahirwe. Ibi bituma ahora atekereza ku bibi aho gutekereza ku byiza.



3. impinduka zidasanzwe mu buzima.
Guhura n’ibyago nk’ibyo gutakaza akazi, indwara ikomeye, cyangwa gupfusha umuntu bikomeye mu muryango, bishobora gutuma umuntu agira ubwoba bukabije, rimwe na rimwe bigakurikirwa no kwiheba no guhangayika.



4. amakuru mabi umuntu abona cyangwa yumva.
Uko isi ikomeje gutera imbere mu ikoranabuhanga, abantu basigaye babona inkuru nyinshi z’ibihe bibi ku maradiyo, televiziyo no ku mbuga nkoranyambaga. Izo nkuru z’intambara, ibyorezo, ubwicanyi cyangwa impanuka, zishobora gutera abantu ubwoba n’impungenge z’ejo hazaza.



5. imyumvire idahwitse n’ugutekereza nabi.
Hari abantu bahora bibwira ko buri kintu kizagenda nabi, ko ntacyo bashoboye cyangwa ko nta wababaha agaciro. Iyi myumvire idahwitse ituma umuntu agira ubwoba bukabije, agahora yishisha n’ibintu bidafite impamvu ifatika.


Izi mpamvu eshanu zose zigaragaza ko ubwoba buturuka cyane ku buryo umuntu atekerezamo no ku byamubayeho mu buzima bwe bwa buri munsi.


Uko umuntu yakwirinda cyangwa agatsinda ubwoba bukabije
Nubwo ubwoba ari igisanzwe, umuntu ashobora kubwigobotora cyangwa kubugabanya akoresheje uburyo butandukanye.
1. kwigirira icyizere.
Iyo umuntu yizeye ubushobozi bwe kandi agatekereza mu buryo bwiza, bituma adahungabanywa n’ibigeragezo cyangwa ibibazo bimuhura. Kwigirira icyizere bituma umuntu ahangana n’ubuzima aho guhora afite ubwoba bwo gutsindwa.


2. kuganira n’abandi.
Umuntu ufite inshuti cyangwa umuryango aganiraho ibimubangamiye, abasha kugira umutuzo no kumva atuje. Kuganira bituma umuntu atifungirana mu bwigunge kuko ari bwo bwongera ubwoba.


3. gukora imyitozo ngororamubiri no kuruhuka bihagije.
Ibi bituma umubiri utuza, amaraso agasohora umwuka mubi, ubwonko bukaruhuka, bigatuma ubwoba bugabanuka.


4. kwirinda kureba cyangwa gutekereza cyane ku bintu biteye ubwoba.
5. Umuntu ukomeza gushyira umutima ku bibi, ku mpanuka cyangwa ku makuru ateye ubwoba, ahora mu gahinda n’umunaniro. Ni byiza ahubwo gutekereza ku byiza no gukora ibishimisha umutima.


6. gusenga no kwizera Imana
Kwizera bitanga amahoro n’ituze mu mutima kuko bituma umuntu yiringira ko ibibazo byose bifite igisubizo. Iyo umuntu afite ukwizera gukomeye, ntatinya ibibazo kuko aba azi ko azabitsinda.


Ibi byose bifasha umuntu kugira umutuzo no kwirinda ubwoba bukabije. Umuntu wiga kubugenzura atangira kubaho neza, afite amahoro yo mu mutima, yishimira ubuzima kandi akagira icyizere cy’ejo hazaza.




ubwoba ni kimwe mu byiyumvo bisanzwe kandi bifite umumaro mu kurinda umuntu ibyago, ariko iyo bubaye bwinshi bukabije bushobora kuba ikibazo gikomeye ku buzima bw’umuntu. Abahanga batandukanye bagaragaje ko ubwoba ari igisubizo cy’umubiri ku mpungenge cyangwa ibibazo, bityo bikaba bisaba ko umuntu amenya kubugenzura. Gutsinda ubwoba bisaba icyizere, kwihangana, kuganira n’abandi no kugira imyumvire myiza. Kubaho udafite ubwoba bukabije bituma umuntu agira amahoro yo mu mutima, akabaho ubuzima bufite icyerekezo n’ibyishimo.